Strefa Rodzica

• • • Prośba dziecka!
    • Dlaczego warto zapisać dziecko do przedszkola.
    • Artykuły dla Rodziców
    • Jak bawić się i pracować z dzieckiem w domu?

• • • .

    •  

      Współpraca przedszkola z rodzicami – wspólnie dla dobra dziecka.

        Przedszkole i rodzina są najważniejszymi środowiskami wychowawczymi małego dziecka. To właśnie dzięki wzajemnej współpracy możliwe jest stworzenie warunków sprzyjających jego harmonijnemu rozwojowi, poczuciu bezpieczeństwa oraz osiąganiu sukcesów na miarę jego możliwości.

       Współpraca między rodzicami a przedszkolem opiera się na wzajemnym szacunku, zaufaniu oraz otwartej komunikacji. Regularny kontakt pozwala nauczycielom i rodzicom lepiej poznawać potrzeby, zainteresowania oraz możliwości dziecka. Dzięki wymianie informacji możliwe jest szybkie reagowanie na pojawiające się trudności,  a także wspólne wspieranie mocnych stron i talentów wychowanków.

      Rodzice są pierwszymi i najważniejszymi wychowawcami swoich dzieci, natomiast nauczyciele przedszkola wspierają rodzinę w procesie wychowania i edukacji. Wspólne działania pozwalają na zachowanie spójności oddziaływań wychowawczych, co daje dziecku poczucie stabilności i przewidywalności. Kiedy dziecko widzi, że rodzice i nauczyciele współpracują, łatwiej odnajduje się w nowych sytuacjach oraz buduje pozytywne relacje z otoczeniem.

      Zakres współpracy i prawa rodziców:

      •  Rada Rodziców: reprezentacja rodziców, która ma prawo do opiniowania programu wychowawczego, oceniania pracy nauczyciela oraz wnioskowania o zmiany.
      • Współudział: rodzice mają prawo do otrzymywania rzetelnej informacji o zachowaniu i postępach ucznia, a także do bycia partnerami w procesie edukacyjnym.
      • Wsparcie: przedszkole ma obowiązek wspierać rodziców w wychowaniu dzieci, a rodzice mają prawo włączać się w życie przedszkola.

       

      Podstawą relacji jest podmiotowość wynika z niej wzajemne zaufanie rodziców  i nauczycieli oraz ich nastawienie na współdziałanie.

      Podmiotowe i partnerskie relacje wyrażają się poprzez:

      • równorzędne prawa i obowiązki nauczycieli i rodziców w podejmowaniu decyzji,
      • swobodę w wypowiadaniu poglądów, formułowaniu ocen, prezentowaniu swoich stanowisk,
      • wspólnotę celów, dobrowolność i względną równość partnerów, zobowiązanie do lojalności,
      • równość szans i uprawnień,
      • określone poglądy na rolę edukacji, wspólny dialog, ustalanie celów, udział obu stron w doborze treści programowych, zasad i metod pracy w kontekście odpowiedzialności za proces i efekty edukacji.

      Współpraca nakłada ograniczenia zarówno na rodziców, jak i nauczycieli:
      >> Obie strony muszą być świadome wynikających z niej ograniczeń, które wyrażają się głównie w zmniejszeniu swobody podejmowania samodzielnych decyzji przez każdą ze stron i możliwości działania bez kooperacji z innymi
      Ważne!
      >> współpracy można się nauczyć, nie oczekując, że od razu wszystko się uda, a odpowiedzialność za jej kształtowanie znajduje się po stronie nauczycieli.
      Ponadto:
      >> współpraca nie powinna polegać tylko na spełnianiu oczekiwań jednych wobec drugich, lecz przede wszystkim powinna przejawiać się we wspólnym poszukiwaniu rozwiązań w różnych sytuacjach pojawiających się w czasie edukacji dziecka zarówno tych pozytywnych, jak i negatywnych.
      
      >> często brak powodzenia we współpracy obu stron wiąże się z nieznajomością wzajemnych oczekiwań, czego efektem mogą być pojawiające się pretensje związane z ich niespełnianiem.

      Korzyści wynikające z dobrej współpracy:

      • przyczynia się do pogłębienia wiedzy nauczycieli o uczniach, ich rodzinach, pełnieniu funkcji opiekuńczo wychowawczej oraz przeciwdziałaniu napotykanym przez rodzicówi nauczycieli problemom w funkcjonowaniu dziecka,
      • umożliwia rodzicom uzyskanie bądź poszerzenie własnej wiedzy z zakresu pedagogiki, psychologii
        i socjologii,
      • dostarcza rodzicom informacji o nauczycielach, funkcjonowaniu szkoły, zachowaniu ich dzieci w środowisku przedszkolnym,
      • ogranicza wzajemne negatywne nastawienie i nieufność, a przy tym umożliwia wyjaśnianie nieporozumień, podnosi autorytet rodziców i nauczycieli,
      • umożliwia społeczno emocjonalne zbliżenie sprzyjające postawom tolerancji, wyrozumiałości, wzajemnej pomocy,
      • intensyfikuje udział rodziców w konstruowaniu programów szkolnych, budując poczucie współodpowiedzialności rodziców za edukację ich dzieci,
      • zwiększa świadomość pedagogiczną rodziców i odgrywa istotną rolę w tworzeniu właściwej atmosfery wychowawczej w domu i przedszkolu,
      • sprzyja nawiązywaniu i jest niezbędnym krokiem do upodmiotowienia wzajemnych relacji,
      • umożliwia szerzenie idei współpracy w grupie i rozwijanie tej umiejętności u uczniów, co z kolei sprzyja wyższym osiągnięciom dydaktycznym, wzrostowi aktywności pozalekcyjnej i zaangażowaniu w życie grupy,
      • umożliwia wzajemną pomoc w sytuacjach, gdy rodzina albo szkoła nie są w stanie samodzielnie przezwyciężyć napotykanych trudności,
      • przyczynia się do humanizacji i demokratyzacji relacji edukacyjnych.

        Współpraca może przybierać różne formy, takie jak zebrania grupowe, konsultacje indywidualne, uroczystości przedszkolne, warsztaty, zajęcia otwarte czy wspólne akcje i projekty. Aktywne uczestnictwo rodziców w życiu przedszkola wzbogaca ofertę placówki oraz daje dzieciom poczucie dumy i radości z zaangażowania najbliższych.

        Korzyści płynące ze współpracy są widoczne dla wszystkich uczestników procesu edukacyjnego. Dziecko czuje się bezpieczne, akceptowane i wspierane, rodzice mają możliwość aktywnego uczestniczenia w jego edukacji, a nauczyciele lepiej poznają swoich wychowanków i mogą skuteczniej odpowiadać na ich potrzeby.

       W naszym przedszkolu wierzymy, że partnerstwo między rodzicami a nauczycielami stanowi fundament sukcesu wychowawczego i edukacyjnego. Dlatego zachęcamy do aktywnego udziału w życiu przedszkola, dzielenia się pomysłami oraz wspólnego tworzenia przyjaznego środowiska, w którym każde dziecko może rozwijać się w atmosferze życzliwości, bezpieczeństwa i wzajemnego szacunku.

      Razem możemy stworzyć najlepsze warunki do wszechstronnego rozwoju naszych dzieci.

       

      ____________________________________________________________________________________________

      Efekty i ryzyka działań wychowawczych rodziców.

       

       Rodzice odgrywają kluczową rolę w rozwoju dziecka. Codzienne działania wychowawcze wpływają na kształtowanie jego osobowości, poczucia bezpieczeństwa, umiejętności społecznych oraz sposobów radzenia sobie z emocjami. Odpowiednio dobrane metody wychowawcze przynoszą wiele korzyści, jednak niektóre postawy mogą wiązać się również z określonymi ryzykami.

      Pozytywne efekty działań wychowawczych

      • budowanie poczucia bezpieczeństwa i zaufania,
      • rozwijanie samodzielności i odpowiedzialności,
      • wzmacnianie poczucia własnej wartości,
      • nauka współpracy i szacunku wobec innych,
      • rozwijanie umiejętności komunikacyjnych,
      • kształtowanie zdolności radzenia sobie z emocjami i trudnościami,
      • wspieranie rozwoju społecznego, emocjonalnego i poznawczego dziecka.

      Możliwe ryzyka nieprawidłowych działań wychowawczych

      Niektóre metody wychowawcze mogą przynosić skutki odwrotne do zamierzonych. Do najczęstszych zagrożeń należą:

      • nadmierna surowość, krytyka i stosowanie kar, które mogą obniżać samoocenę dziecka oraz osłabiać relację z rodzicem,
      • brak konsekwencji w ustalaniu zasad, prowadzący do poczucia niepewności i trudności w przestrzeganiu norm,
      • nadopiekuńczość ograniczająca rozwój samodzielności i odpowiedzialności,
      • stawianie wymagań nieadekwatnych do wieku i możliwości dziecka,
      • brak jasno określonych granic, który może utrudniać naukę odpowiedzialności i funkcjonowania w grupie,
      • stosowanie krzyku, zawstydzania lub kar fizycznych, które mogą zwiększać poziom lęku, agresji i problemów emocjonalnych.

      Wspólna troska o rozwój dziecka

       Najlepsze efekty wychowawcze osiąga się poprzez budowanie relacji opartej na szacunku, zrozumieniu, konsekwencji oraz pozytywnym wzmacnianiu pożądanych zachowań. Ważne jest stawianie dziecku jasnych granic przy jednoczesnym uwzględnianiu jego potrzeb emocjonalnych i indywidualnych możliwości. Taka postawa sprzyja harmonijnemu rozwojowi oraz przygotowuje dziecko do samodzielnego i odpowiedzialnego funkcjonowania w społeczeństwie.

      To właśnie współpraca rodziców i przedszkola tworzy najlepsze warunki do wszechstronnego rozwoju dziecka.

       

      Główne style wychowania w rodzinie i wyniki
      
      1. Styl autokratyczny ma charakter konserwatywny, jest oparty na autorytecie i przeważa w rodzinach patriarchalnych, czyli z dominacją ojca.  Zakłada zachowanie wyraźnego dystansu pomiędzy rodzicami a dziećmi, formalne sposoby wzajemnego kontaktu, niewnikanie w potrzeby psychospołeczne dziecka Żyje Ono w napięciu, charakteryzuje się bądź to przesadną uległością lub wręcz przeciwnie buntowniczą postawą.
      
      2. Styl demokratyczny polega na włączaniu dziecko w życie rodziny, pozwalanie mu na omawianie, dyskutowanie
      i planowanie spraw, dotyczących codziennego współżycia w obrębie rodziny Dziecku znany jest zakres obowiązków, które podejmuje. Rodzice w pierwszym rzędzie odwołują się do jego uczuć, potrzeb i ambicji, a więź emocjonalna dziecka z rodzicami jest dobra. Przeważają w niej pozytywne uczucia, wzajemne zaufanie, sympatia
      i miłość. Ten styl jest uważany za najkorzystniejszy dla rozwoju osobowości dziecka.

      
      3. Styl permisywny (zwany też liberalnym) zakłada niewtrącanie się w sprawy dziecka, tolerowanie jego nawet aspołecznych zachowań, brak kontroli i opieki ze strony rodziców. Wykazują oni pobłażliwy stosunek do dziecka oraz przesadną względem niegouległość. Skutkiem jest sytuacja, kiedy dziecko kieruje rodzicami i korzysta z ogromnej, nadmiernej swobody i przywilejów. Konsekwencją jest postawa egoistyczna i niezdolność do podejmowania wysiłku.

      4. Styl zaniedbujący to rozwiązanie, w którym dziecko jest niemal całkowicie pozostawione samemu sobie. Rodzice w zasadzie nie podejmują nad dziećmi opieki, wykraczającej poza zadbanie o ich podstawowe potrzeby, a bywa, że i te nie są dostrzegane Dzieci czują się wówczas pomijane i nieważne.
      W nim mieszczą się jeszcze dwa style pokrewne:
       a) styl niekonsekwentny brak ustalonych celów i konkretnych metod postępowania, co skutkuje tym, że dziecko jest zdezorientowane i nie ma poczucia bezpieczeństwa.
      b) styl okazjonalny wychowywane od okazji do okazji, czyli rodzice wykazują krótkotrwałe zainteresowanie sprawami dziecka w obliczu np szkolnych kryzysów. Po tym chwilowym wzmożeniu wszystko wraca do punktu wyjścia, a wymagania nadal są nieadekwatne lub niedostatecznie egzekwowane. Dzieci tracą szacunek do
      rodziców i ostatecznie lekceważą normy współżycia społecznego, stając się egoistami.

       

      Jak być dobrym rodzicem?

      1. Miej refleksyjny umysł.

      
      2. Rozważ żądania jeśli dziecko nie robi tego czego oczekujesz może warto zastanowić się
      nad tymi oczekiwaniami? Przykład :„wymaganie od dziecka porządku jeśli sami mamy
      totalny rozgardiasz".

      
      3. Miej na uwadze dalekosiężne cele jeśli dziecko ma być pewne siebie, ciekawe świata,
      pełne pomysłów, zastanów się czy swoimi metodami nie obrażasz, nie dołujesz, nie
      podcinasz skrzydeł?

      
      4. Stawiaj relacje z dzieckiem na pierwszym miejscu dziecko ma się czuć przy Tobie
      bezpieczne, chcieć być obok, a nie bać się. Szacunek to nie jest to samo co strach.

      
      5.Zmień sposób patrzenia, a nie tylko działania zamiast wyciągać konsekwencje
      z niewłaściwego zachowania zdiagnozuj przyczynę „gdzieś jest początek.

      
      6. Szanuj dziecko nie drwij z dziecka, dotrzymuj obietnic, nie wyśmiewaj lęków.  Niby małe
      rzeczy, ale jakże ważne w budowaniu zaufania i wzajemnego szacunku.

      7. Bądź autentyczny nie kryj własnych emocji, jeśli jest ci smutno powiedz dziecku o tym, w ten
      sposób oswoisz i nauczysz emocji, jeśli popełniłeś/ aś błąd przyznaj się do tego i przeproś
      dziecko. 

      8. Pamiętaj o wieku dziecka, wymagania dostosuj do wieku i możliwości dziecka.

      9. Przypisuj dziecku dobre intencje, nie oceniaj nie znając wszystkich faktów, zanim je ocenisz
      zastanów się, zapytaj.

      
      10. Nie upieraj się przy swoim nie, nie bądź nieugięty/a czasem warto wyrazić zgodę na coś
      co proponuje dziecko, nie zabraniać czegoś dla zasady.

      
      11. Nie śpiesz się, nie ponaglaj w kółko, nie groź, nie szantażuj, staraj się zapobiegać
      problemom, dostosuj harmonogram dnia do potrzeb, błędów, unikniesz pośpiechu i nerwów

      Czasem to są niewielkie zmiany w podejściu. Zamiast JAK, wystarczy często zapytać CZY i wszystko staje się prostsze.

       

      Wykorzystano:

      Magdalena Kubiak Skrzyńska Obszary i formy współpracy przedszkola i szkoły z rodzicami, w Akademicka
      platforma Czasopism http://apcz.umk.pl  dostęp 14 04 2026 r
      Katarzyna Szczepkowska Współpraca z rodzicami, czyli jak rozmawiać o edukacji włączającej dostęp 15 04 2026
      r http://ore.edu.pl
      Witold Tkaczyk Rodzaje stylów wychowawczych Co jest najkorzystniejsze dla rozwoju osobowości dziecka, w
      https :://polskieforumrodzicow.pl/sztuka-wychowania/rodzaje-stylow-wychowawczych-co-jest-najkorzystniejsze-dla-rozwoju-osobowosci-dziecka dostęp 15 04 2026 r

       

       

      ____________________________________________________________________________________________

       

      Porozmawiajmy o…
      szanowaniu siebie mimo różnic

       

       

      Zanim porozmawiasz z dzieckiem

       

      W każdej grupie ktoś się wyróżnia – czasami wyglądem, czasami pochodzeniem, sytuacją życiową, niekiedy zachowaniem.Czy w związku z tym jest inaczej traktowany? Jak wygląda przestrzeganie zasad związanych z szanowawaniem odmienności? Czy ludzie zwracają się do siebie miło? Czy dochodzi do przezwisk i wyśmiewania? Czy ludzie trzymają się swojej grupy i innych wpuszczają z niechęcią lub wcale? Kto jest outsiderem i trzyma się na boku mimo prób nawiązania relacji?  
      Odpowiedz sobie na pytania, co ciebie drażni w różniących się czymś od grupy osobach i jaka jest twoja tolerancja na różnorodność. A może i ty doznałaś / doznałeś kiedyś wykluczenia, pominięcia lub ktoś wyśmiewał się z ciebie?

       

      Po co rozmawiać o tolerancji?

       

      Dzieciom (a także wielu dorosłym) tolerancja myli się z akceptacją, a to różne pojęcia. Warto uświadamiać różnicę między wyrażaniem swojego zdania i poglądów a robieniem komuś przykrości czy
      wręcz krzywdy. To dobra okazja do zastanowienia się (kolejny raz) nad elementarnymi zasadami społecznymi, zapewniającymi dobre samopoczucie oraz pozwalającymi każdemu postrzegać siebie jako odrębną, inną osobę.
       

      Co dzieci zyskają dzięki rozmowie?
       

      Dzieci przekonają się, że każdy jest inny i niepowtarzalny. Uświadomią sobie, że różnorodność jest zasobem. Będą wiedziały, że czymś innym jest powiedzenie, iż nie podoba nam się określone zachowanie koleżanki czy kolegi, a czym innym krytyka jej / jego osoby/. Będą się czuły bezpieczniej  w grupie, w której dba się o przestrzeganie zasad.
       

      Warunki rozmowy
       

      W czasach nietolerancji, hejtowania i niszczenia ludzi temat akceptowania siebie wzajemnie mimo różnic jest zawsze aktualny. Często pojawiają się zachowania nietolerancyjne i łamane są zasady szacunku wobec siebie.

       

      Każdy jest inny

       

      Zapytaj dziecko, czy wie, że na świecie nie ma dwóch takich samych osób. Pewnie będzie chciało podać swoje przykłady podobieństw i różnic. Wysłuchaj spokojnie. Mogą się pojawić wątki dotyczące bliźniąt jednojajowych, linii papilarnych, przebierania się za kogoś, bycia podobnym do taty lub mamy. Możesz także sama / sam podsycać tę część rozmowy, kiedy będziesz wprowadzać inne tematy. W podsumowaniu powiedz: Nie ma na świecie dwóch takich samych osób. Każdy z nas jest jedyny i niepowtarzalny. Każdego coś wyróżnia.

       

      Czym ty wyróżniasz się z grupy?

       

      Zapytaj dziecko, co je odróżnia od innych dzieci z grupy. Może potrafi robić coś, czego nikt inny nie umie, albo interesują się czymś szczególnym. To trudny moment rozmowy, bo chodzi raczej o to, by samo wyszukało te cechy i umiejętności. Od twojego wyczucia i sytuacji  będzie zależeć, czy możliwe okaże się podpowiadanie, np. Ty jesteś najwyższa/y – to cię wyróżnia, Tomku – wiem, że świetnie znasz się na owadach – ta wiedza powoduje, że się wyróżniasz. Prowadź tę część rozmowy na poważnie i bardzo uważnie. Gdyby pojawiły się przykre komentarze lub żarty, powstrzymaj je:
      Teraz uczymy się być miłymi dla każdego, także dla osób, które się od nas różnią; wiem, że ty (Tomku,
      Zosiu) też to potrafisz albo: Teraz nie rozmawiamy na żarty, tylko na serio. 
      Także ty możesz powiedzieć, czym wyróżniasz się wśród innych ludzi, np. jestem najstarsza / najstarszy,

      jestem dorosła / dorosły, mam prawo jazdy. Możesz to powiedzieć na początku i w ten sposób dać dziecku przykład.

       

      Różne potrzeby

      
      Powiedz: Ludzie różnią się także potrzebami. W tej chwili ktoś potrzebuje coś zjeść, bo jest głodny, ktoś chce się przytulić, a ktoś chce pobawić się z kolegą lub pobiegać na świeżym powietrzu. Czasami jest tak, że to, czego potrzebuje jedna osoba, kłóci się z tym, czego potrzebuje druga. Zapytaj: Jak myślisz, co wtedy może się stać? Przypomnij, żeby odzywać się do siebie z szacunkiem. Zapytaj dziecko o możliwe pozytywne rozwiązania. Najlepiej, by sytuację doprowadzić do pozytywnego końca – porozumienia. Podpowiedzi są jak najbardziej wskazane. Po zakończeniu odgrywania skomentuj: Często się tak dzieje, że ktoś potrzebuje czegoś innego niż kolega czy koleżanka. Ważne, żeby o tym mówić i traktować się z szacunkiem.

       

      Gdy inni się ze mnie śmieją

       

      Zapytaj dziecko, czy zdarzyło się mu, że ktoś się z niego/ z niej śmiał lub było świadkiem wyśmiewania innej osoby. Można się spodziewać, że padną takie przykłady: Kolega śmiał się z mojego nazwiska; Koleżanka mówiła, że mam dziwne okulary; Kuzyn wołał za mną, że powoli biegam.  Zapytaj dziecko, co można zrobić w sytuacji, gdy ktoś się z nas wyśmiewa. Padną różne pomysły: powiedzieć mu, że sam jest powolny / dziwny, śmiać się z niego, nie bawić się z nim, powiedzieć mu, że jest mi przykro, poskarżyć pani. Każdy z pomysłów przeanalizujcie – zadaj dziecku pytanie: Czy to pomoże się porozumieć? Wtedy okaże się, że wszystkie sposoby „odwetowe” i agresywne nie dają możliwości rozwiązania problemu (często go nasilają). Powiedz dziecku: staraj się wykorzystywać tylko takie sposoby, które pozwalają  dojść do porozumienia.
      Pokaż dziecku, w jaki sposób może się zachować. W takich sytuacjach dobrze jest powiedzieć komuś:
      – jak się czujemy (Smutno mi, gdy mnie przezywasz) i / lub – na czym nam zależy (Chcę, żebyś przestał tak do mnie mówić). Jeśli to nie pomoże, można odejść do innego kolegi / koleżanki albo poprosić dorosłego o pomoc w rozwiązaniu sprawy.

       

      Przywołanie zasad

       

      Powiedz dziecku: Zasady społeczne służą temu, by wszyscy ludzie mogli czuć się dobrze w różnych okolicznościach. Przypomnijcie sobie zasady panujące w Waszym domu. Wymieńcie je po kolei i omówcie. Zapytaj dziecko: Madziu, a jak rozumiesz naszą zasadę, że codziennie miło się do siebie zwracamy? – trwa to chwilę, a przynosi efekt na cały dzień.
      Jeśli nie macie swojego spisu zasad, zachęcamy do stworzenia go przy okazji tej rozmowy. Nie chodzi o gotowe katalogi czy wydrukowane plakaty, ale o wyodrębnienie dwóch lub trzech zasad, które będą „żywe”, bo obecne na co dzień, do których można (a nawet trzeba) odwołać się podczas różnych sytuacji. 

      Zasady, które wydają się naczelne dla kształtowania postaw tolerancji, to:

      • Miło się do siebie zwracamy / Zwracamy się do siebie z szacunkiem (po imieniu, bez wyzwisk,

      przezwisk, krzyków, oskarżeń…).

      • Słuchamy się wzajemnie / Nie przerywamy sobie / Gdy jedna osoba mówi – inni słuchają.

      Powiedz: Te zasady dotyczą każdej osoby z naszej rodziny. Każdy ma prawo do bycia traktowanym miło
      i z szacunkiem. O to dbamy w naszej rodzinie.

       

      W rozmowie możesz:

       

      zrobić razem z dzieckiem symboliczny mur z cegiełkami – każda cegiełka (prostokątny kawałek kartki) to cecha indywidualna dziecka, o której mówiło w rozmowie i przeniosło w sposób symboliczny na papier; naklejcie cegiełki na większy arkusz – możecie tę pracę nazwać: Mocne strony albo W różnorodności nasza siła; przeczytać dziecku bajkę/opowieść o bohaterze, który czuje się odrzucony, np. o Franklinie; obejrzeć w internecie lub albumie, jak różnią się wyglądem twarze osób mieszkających w różnych zakątkach świata.

       

      W jaki sposób możesz wykorzystać tę rozmowę?

      Odwołanie się do różnic jest bardzo przydatne w rozwiązywaniu sytuacji konfliktowych. Gdy takie się pojawią, możesz przypomnieć waszą rozmowę: Ja potrzebuję … (odpocząć w ciszy), a ty masz ochotę… (pośpiewać). Jak to rozwiązać? Im częściej dziecko będzie szukało samodzielnie rozwiązań, tym łatwiej będzie mu porozumieć się w sytuacji, gdy się różni. Możesz wtedy podpowiadać dziecku: Powiedz teraz, jak się czujesz i czego byś chciał / chciała. A teraz twoja kolej.
      W każdej trudnej sytuacji odwołuj się do zasad.

       

       

      Aleksandra Ksokowska-Robak, Katarzyna Zeh